OVER DE STILLE WEEK

 

De beleving van de Stille Week

 

De stille week -van Palmzondag tot en met de eerste Paasdag- vormt het hart van de christelijke feesten. Het is een week waarin bij wijze van spreken de hoogten en de diepten van het menselijke hart en leven aan de orde komen.

 

Traditionele gelovigen hebben de voorliggende weken al gevierd als de ‘lijdenstijd’. Die diepte van het lijden van Jezus is doordacht en vooral op de Goede Vrijdag wordt bij zijn verzoenend sterven stilgestaan. Hij gaf zijn leven als een offer voor onze zonden en schuld. Daardoor kan ons Gods genade toevallen, waardoor wij weer gerechtvaardigd voor Hem kunnen staan. Het is nog niet zo heel lang geleden dat op de Goede Vrijdag ook het heilig Avondmaal werd gevierd. Daarmee kreeg deze viering ook heel sterk het karakter van een verzoeningsmaaltijd. Alleen als je ervan overtuigd bent dat ook jouw leven voor God verzoend is, kun je aan het Avondmaal deelnemen.

Met Pasen is Jezus door zijn Vader opgewekt uit de dood. Daarna is hij voor ons uit opgevaren naar de hemel vanwaar hij nu over ons leven regeert. Voor ons betekent Pasen dat ook wij, bij ons sterven, zullen opgenomen worden in de hemelse heerlijkheid.

 

Wat meer vrijzinnige gelovigen zien de betekenis van de dramatische gebeurtenissen die gedurende de Stille Week de revue passeren vooral overdrachtelijk. Voor hen zal het niet zo zijn dat Jezus door zijn vrijwillig aanvaard lijden en sterven voor onze schuld en boete lijdt en sterft. Dat zou ons onze verantwoordelijkheid ontnemen. Nee, God kan en wil zijn zoon, zijn kind niet offeren. Dat zou helemaal indruisen tegen zijn God-zijn en tegen alles wat hij juist van ons verwacht. Jezus’ lijdensweg staat voor de lijdensweg die alle mensen in meer of mindere mate ondergaan.

 

De kunst van het samen geloven is ruimte bieden aan beide vormen van geloven, traditioneel of orthodox èn vrijzinnig en recht te doen aan alles wat daartussen te vinden is. We kiezen voor vormen van vieringen die hun aansluiting vinden bij een zo breed mogelijk veld van geloven.

Voor de orthodoxe gelovigen, die leven vanuit Gods genade, hoort ons leven te staan in het teken van de dankbaarheid. En die dankbaarheid krijgt uitdrukking in het gebod: ‘Jullie zullen de HEER, jullie God, liefhebben met heel jullie hart, kracht en verstand. En jullie zullen de naaste liefhebben als jezelf’. Dat houdt in dat we elkaar wijzen op onze verhouding tot God en tot onze medemensen.

 

Die laatste omschrijving -dat we elkaar wijzen op onze verhouding tot God en tot onze medemensen- gaat in gelijke mate op voor vrijzinnig-gelovigen. Daarin vinden we elkaar en daarin nemen we dan ook ons uitgangspunt bij het zoeken naar vormen van vieren en beleven.

 

Terug naar de orthodoxe geloofsbeleving. Uit verschillende Bijbelteksten wordt ons duidelijk dat het ‘onverzoend’ samenleven met je medemens de verzoening die God schenkt in de weg staat. Voordat het Paasfeest als Opstandingsfeest echt gevierd kan worden, zul je jezelf dus moeten onderzoeken of er nog iets is dat ‘opgeruimd’ moet worden. Daar werken we dan met elkaar aan. We sporen elkaar ertoe aan eens een eerste stap te durven zetten en eens de minste te willen zijn. Als het dan weer goedgemaakt is, kan met een gerust hart de Goede Vrijdag gevierd worden om vervolgens van Pasen een groot feest te maken. En als het, ondanks oprechte pogingen, eens niet lukt, dan biedt het geloof voldoende houvast om te vertrouwen op Gods vergeving. Het is al het ware een ‘uitdaging’ om ook dat element een gepaste plaats te geven in de vieringen.

 

De vieringen in de Stille week

 

Op de Palm- en Passiezondag beelden we Jezus’ intocht in Jeruzalem uit. Attributen zijn palm- of buxustakken en de palmpaas.

Halverwege de dienst kantelt de intentie. De vreugde van de intocht verkeert in de ernst van de lijdensweg. De kleur rood wordt vervangen door paars.

De vespervieringen op de maandag- en dinsdagavond bepalen ons bij de stilte van de week vóór Pasen. Onze gedachten richten we telkens op één van de bijbelfiguren die een rol speelden in de laatste week van Jezus’ leven: de vrouw die hem de voeten zalfde, Petrus die beweerde Jezus niet te kennen, Judas die hem zelfs verraadde.

De periode van de veertig dagen loopt tot en met de Stille Zaterdag. Maar de feitelijke afsluiting vindt al plaats op de woensdag in het midden van de Stille Week. Op deze woensdag komen we samen om het ritueel van de Voetwassing te ondergaan en aan anderen te bedienen. Het wassen van de voeten is in warme streken een gebruikelijk en hygiënisch noodzakelijke gewoonte vóór het eten. In onze landen en cultuur kennen we het wassen van de handen vóór het aan tafel gaan. Vandaar dat wij bij het ritueel van de Voetwassing elkaar de handen wassen.

 

Nu zijn we er klaar voor om de Paascyclus te gaan beleven. Deze begint met de viering van het door Jezus ingestelde Avondmaal als opmaat naar de verzoeningsviering op Goede Vrijdag en eindigt met de hoge tonen op de Paasmorgen en het vieren van het nieuwe voorjaarsleven rond het Paasvuur.

 

voor het vieren van de Paascyclus zie de vier dagen van Pasen